Gemeenten werven volop, maar zoeken anders dan voorheen | Vacaturemonitor A&O fonds Gemeenten
21 april 2026 – Vacaturegroei, meer mbo-profielen en een opvallende toename van traineeships en ondersteunende functies: de gemeentelijke arbeidsmarkt was in de tweede helft van 2025 duidelijk in beweging. Dat blijkt uit de Vacaturemonitor van A&O fonds Gemeenten, gebaseerd op vacaturedata uit het tweede halfjaar van 2025. Bekijk het hele onderzoek hier.
Na een periode van financiële onzekerheid lijkt de gemeentelijke arbeidsmarkt in de tweede helft van 2025 opnieuw op stoom te komen. Gemeenten plaatsten in het derde en vierde kwartaal samen 22.095 vacatures, tegenover 19.960 in dezelfde periode van 2024. Dat komt neer op een stijging van 11 procent. De groei is volgens de A&O fonds Gemeenten Vacaturemonitor breed zichtbaar en beperkt zich niet tot één functiegroep of regio.
Daarmee tekent zich een nieuwe fase af voor overheidsorganisaties. Waar in eerdere jaren terughoudendheid over budgetten en formatie een rem zette op nieuwe instroom, laten de cijfers nu zien dat gemeenten weer vaker naar buiten treden met vacatures. Opvallend is dat die groei niet alleen iets zegt over méér vraag. Het zegt ook iets over een veranderende samenstelling van die vraag. De vacatures die erbij komen, vertellen iets over hoe gemeenten hun personeelsstrategie aanpassen aan een krappe arbeidsmarkt, vergrijzing en grote maatschappelijke opgaven.
Trainees & Stages
Een van de meest in het oog springende ontwikkelingen is de sterke stijging van het aantal vacatures voor trainees en stagiaires. In deze categorie nam het aantal vacatures met 44 procent toe ten opzichte van een jaar eerder. Ook algemene functies, waaronder administratieve rollen en office management, laten een stevige plus zien van 33 procent. Dat wijst erop dat gemeenten niet alleen bezig zijn met het invullen van specialistische tekorten, maar ook investeren in de opbouw van nieuwe instroom en het versterken van de organisatorische basis.
Die beweging is goed te begrijpen tegen de achtergrond van de personeelsopbouw bij veel gemeenten. Vergrijzing en de aanstaande pensionering van een aanzienlijk deel van het ambtelijk apparaat zorgen voor toenemende vervangingsvraag. Wie nu extra inzet op trainees, stages en leerwerkplekken, probeert niet alleen de druk van vandaag te verlichten, maar ook de bezetting van morgen veilig te stellen. In die zin leest de vacaturegroei niet alleen als een signaal van krapte, maar ook als een teken van strategischer personeelsbeleid.
Vaker behoefte aan mbo-ers
Tegelijkertijd verschuift het profiel van de arbeidsvraag. Uit de monitor blijkt dat gemeenten in de tweede helft van 2025 relatief vaker vacatures uitzetten op mbo-niveau. Het aandeel mbo-vacatures steeg van 17 procent in de tweede helft van 2023 naar 18 procent in 2024 en 21 procent in 2025. In dezelfde periode daalde het aandeel vacatures op hbo/wo- en postwo-niveau van 26 naar 22 procent. Die ontwikkeling wijst op een arbeidsmarkt waarin praktisch geschoolde en uitvoerende medewerkers steeds belangrijker worden.
Voor een deel hangt die verschuiving samen met de aard van de opgaven waar gemeenten voor staan. De woningbouwopgave, de energietransitie en de druk op de fysieke leefomgeving vragen niet alleen om beleid, maar ook om uitvoering. Gemeenten hebben mensen nodig die projecten kunnen begeleiden, vergunningen kunnen verwerken, technische werkzaamheden kunnen ondersteunen en zichtbaar werk kunnen verzetten in de openbare ruimte en de gemeentelijke dienstverlening. In dat licht is het logisch dat mbo-profielen terrein winnen.
Maar de verschuiving zegt ook iets over recruitment zelf. In een krappe arbeidsmarkt kunnen werkgevers zich minder permitteren om strikt vast te houden aan diploma-eisen of een ideaal cv. De monitor beschrijft dat gemeenten breder zijn gaan werven: meer op competenties en potentieel, minder uitsluitend op werkervaring of formeel opleidingsniveau. Daarmee krijgt on-the-job learning een grotere rol. Voor recruitment binnen overheidsorganisaties is dat een relevante verandering. Niet alleen de vraag verandert, ook de manier waarop werkgevers proberen die vraag ingevuld te krijgen.
Waarom trekt de vacaturemarkt aan?
Dat de vacaturemarkt aantrekt, heeft volgens de monitor meerdere oorzaken. Een belangrijke verklaring is het afwenden van het zogenoemde ravijnjaar. Nadat het kabinet in de Voorjaarsnota extra financiële middelen voor gemeenten aankondigde, ontstond meer ruimte om projecten voort te zetten, nieuwe plannen op te starten en weer personeel aan te nemen. De vacaturegroei in de tweede helft van 2025 kan daardoor worden gelezen als een direct gevolg van teruggekeerde bestuurlijke en financiële ademruimte.
Daarnaast wijst de monitor op de mogelijke invloed van de Wet DBA. Door de scherpere aandacht voor schijnzelfstandigheid en het terugdringen van oneigenlijke zzp-constructies kan werk dat eerder extern of flexibel werd belegd, nu vaker via reguliere dienstverbanden worden ingevuld. Dat helpt verklaren waarom juist ondersteunende en administratieve functies in aantal toenemen. Gemeenten lijken op onderdelen opnieuw te kiezen voor vaste of reguliere aanstellingen in plaats van externe inhuur.
Een andere factor is de dynamiek binnen de publieke sector zelf. In sommige regio’s wisselen ambtenaren vaker van gemeente. Dat leidt tot zogenoemde ketenvacatures: zodra een medewerker vertrekt naar een andere gemeente, ontstaat op de oude plek een nieuwe vacature, waarna elders in de keten opnieuw geworven moet worden. Het totale vacaturevolume loopt daardoor op, ook als niet overal sprake is van extra formatie. Voor wie de cijfers leest, is dat een belangrijk onderscheid: meer vacatures betekenen niet automatisch dat alle organisaties tegelijk fors groeien, maar wel dat de arbeidsmarkt binnen gemeenten beweeglijker is geworden.
De groei is bovendien in vrijwel heel Nederland zichtbaar. In bijna alle provincies neemt het aantal gemeentelijke vacatures toe. Relatief gezien stijgt het aantal vacatures per 10.000 inwoners het sterkst in Drenthe en Limburg. In Noord-Holland, Flevoland en Noord-Brabant is eveneens sprake van duidelijke groei. Alleen Groningen en Utrecht laten een lichte daling zien. Voor Utrecht noemt de monitor een mogelijke verklaring: een sterkere inzet op interne mobiliteit, waardoor minder externe vacatures nodig zijn. Ook dat is een relevant signaal voor de overheid als werkgever. Niet elke oplossing voor personeelskrapte hoeft buiten de deur te worden gezocht.
Schaarste blijft wel aanwezig
Ondertussen blijven ook de klassieke schaarstedomeinen nadrukkelijk aanwezig. Voor beleidsmedewerkers ligt de grootste vraag opnieuw in het domein ruimtelijke ordening en milieu. Daarmee bevestigt de monitor dat de druk op gemeenten niet alleen zit in ondersteunende of uitvoerende functies, maar ook in specialistische velden die direct samenhangen met woningbouw, leefomgeving en duurzaamheid. De arbeidsmarkt binnen overheidsorganisaties ontwikkelt zich daarmee op twee fronten tegelijk: er is meer behoefte aan uitvoerende kracht én aan inhoudelijke expertise.
Een nieuwe fase voor overheidsrecruitment
Wat deze cijfers vooral zichtbaar maken, is dat overheidsrecruitment in een andere fase is beland. De tijd waarin vooral werd gezocht naar traditioneel opgeleide, direct inzetbare kandidaten lijkt langzaam plaats te maken voor een bredere benadering. Gemeenten zoeken nadrukkelijker naar potentieel, bouwen aan instroom via stages en traineeships en openen vaker de deur voor mbo-profielen en kandidaten die zich in de praktijk verder kunnen ontwikkelen. Dat is niet alleen een reactie op krapte, maar ook een teken dat de overheid haar werkgeverschap opnieuw vormgeeft.
De Vacaturemonitor van A&O fonds Gemeenten, gebaseerd op data uit de tweede helft van 2025, laat daarmee meer zien dan alleen een stijgend aantal vacatures. Het rapport schetst een arbeidsmarkt in transitie: financieel minder geremd, demografisch onder druk en recruitmentmatig in beweging. Voor overheidsorganisaties is de boodschap helder. Werven is niet langer alleen een kwestie van openstaande plekken publiceren, maar steeds meer van strategisch nadenken over doelgroepen, opleiden, behoud en regionale arbeidsmarktdynamiek.
Tegelijk blijft een belangrijke nuance overeind. De monitor meet het aantal geplaatste vacatures, niet of die functies ook snel of succesvol worden ingevuld. De vraag is dus zichtbaar, maar de mate waarin gemeenten erin slagen die vraag om te zetten in duurzame instroom, blijft vooralsnog een open hoofdstuk. En juist daar zal de volgende uitdaging voor overheidsorganisaties waarschijnlijk liggen. Meer weten over dit onderzoek? Bekijk dan alle informatie op de website van A&O fonds Gemeenten.