Medewerkers blijven niet in hun eentje | Personeelsbehoud in veel vormen

Medewerkers blijven niet in hun eentje | Personeelsbehoud in veel vormen

20 november 2026 – Personeelsbehoud gaat niet alleen over salaris, ontwikkeling en de leidinggevende. Ook collega’s, sociale contacten en kansen binnen de organisatie bepalen hoe verbonden medewerkers zich voelen. Voor HR bij gemeenten is het daarom verstandig om bij vertrek niet alleen naar de vertrekkende medewerker te kijken, maar ook naar het team dat achterblijft.
Een gewaardeerde collega vertrekt. Twee maanden later zegt een tweede medewerker uit hetzelfde team op. Niet veel later kijkt iemand anders voorzichtig naar vacatures. Dat kunnen drie losse beslissingen zijn. Maar werk is ook een sociale omgeving. Sociaal en Cultureel Planbureau benadrukt dat werk naast inkomen onder meer identiteit, ontwikkeling, structuur, een doel en sociale contacten biedt. Dat maakt personeelsbehoud ook een sociaal vraagstuk.

Sociale contacten helpen medewerkers binden

Werkgevers lijken zich hiervan bewust. In onderzoek van UWV onder 4.059 werkgevers behoorden extra aandacht voor werksfeer en sociale contacten, een betere financiële beloning en vaker individuele gesprekken tot de meest genoemde maatregelen tegen personeelsuitstroom. Voor HR betekent dit dat het nuttig is verder te kijken dan de individuele medewerker. Met wie werkt iemand veel samen? Waar vindt iemand steun? En welke verbindingen binnen de organisatie zouden verdwijnen wanneer een collega vertrekt? Een vertrek betekent tenslotte niet alleen een vacature. Ook kennis en bestaande werkrelaties kunnen verdwijnen.

Onboarding draait ook om verbinding

Die sociale kant begint al bij de eerste werkdag. Onboarding wordt soms vooral praktisch ingevuld: toegang tot systemen, documenten lezen en kennismaken met procedures. Maar UWV beschrijft onboarding juist als een langer proces waarin een warm welkom en persoonlijke aandacht belangrijk zijn. Van de onderzochte werkgevers verbeterde 19 procent het inwerk- of begeleidingstraject om personeelsuitstroom tegen te gaan. Binnen het openbaar bestuur was dat 31 procent. Voor gemeenten kan onboarding daarom naast kennisoverdracht ook draaien om relaties. Zorg bijvoorbeeld dat een starter collega’s leert kennen binnen én buiten het eigen team en weet bij wie hij terechtkan met vragen. Regionaal organiseren we daarop in de vorm van het initiatief StartKracht. Het regionale programma combineert begeleiding binnen de eigen gemeente met coaching, intervisie, trainingen en regionale netwerkvorming voor starters.

Kijk na vertrek ook naar het team

Een exitgesprek kan duidelijk maken waarom iemand vertrekt. Maar daarmee is het effect van dat vertrek niet voorbij. Voor HR is daarom ook de periode erna interessant. Wie neemt werkzaamheden over? Welke kennis verdwijnt? En verandert er iets in het team? Dat hoeft geen zwaar nieuw HR-proces te worden. Een gesprek met de achterblijvende collega’s kan al helpen om gevolgen tijdig te zien. Zo verschuift de aandacht van alleen waarom ging deze medewerker weg? naar wat betekent dit vertrek voor de mensen die blijven?

Bied mensen perspectief binnen de organisatie

Personeelsbehoud gaat daarnaast over de vraag of medewerkers binnen de organisatie voldoende mogelijkheden zien. Dat is extra relevant in een krappe arbeidsmarkt. Uit onderzoek van UWV blijkt dat 66 procent van de werkgevers die maatregelen nemen vanwege de krapte extra investeert in personeelsbehoud. Werkgevers in het openbaar bestuur behoren bovendien tot de groepen die het vaakst hinder ervaren van de krappe arbeidsmarkt.  Voor gemeenten maakt dat interne en regionale mobiliteit interessant. Een volgende stap hoeft immers niet automatisch een nieuwe werkgever te betekenen.

Van personeelsbehoud naar een sterk netwerk

Wie medewerkers wil behouden, kan daarom vier vragen stellen:
  1. Verbinding: heeft de medewerker goede contacten binnen en buiten het eigen team?
  2. Perspectief: zijn er mogelijkheden om zich binnen de organisatie of regio verder te ontwikkelen?
  3. Onboarding: krijgt een nieuwe collega niet alleen informatie, maar ook een netwerk?
  4. Na vertrek: kijkt HR ook naar wat een vertrek doet met de achterblijvende collega’s?
Niet iedere medewerker hoeft te blijven. Vertrek hoort bij een gezonde arbeidsmarkt. Maar juist omdat werk ook sociale betekenis heeft, is personeelsbehoud meer dan een optelsom van individuele keuzes. De kern: kijk bij retentie niet alleen naar de medewerker, maar ook naar de relaties, ontwikkelkansen en werkomgeving eromheen.
Bronnen: Sociaal en Cultureel Planbureau, UWV

Agenda

Bekijk hier de geplande regionale events! Meer info over events die niet klikbaar zijn volgt!

Datum Bijeenkomst Organisator
20 januari Praktijknetwerk Arbeidsmarkt Provincie Noord-Brabant
19 februari Recruitmentnetwerk Mobiliteitscentrum
20 februari P-web Regiobijeenkomst
12 maart Praktijknetwerk Arbeidsmarkt Provincie Noord-Brabant
13 maart HR Professionals Bijeenkomst Mobiliteitscentrum
20 maart P-web Regiobijeenkomst
25 maart HR Talks Mobiliteitscentrum
31 maart HR Innovatielab Mobiliteitscentrum
Vragen over de agenda of deelnemen aan een van de bijeenkomsten? Neem dan contact met ons op.